'Việc làm trước tiên là chỉnh đốn lại...'

Nguồn : Đại Đoàn Kết

Tháng 5/1968, sau khi xem lại một số bản thảo Di chúc đã đánh máy, Bác Hồ đã viết thêm một số trang bổ sung, trong đó ngay ở phần đầu đã ghi: 'Theo ý tôi, việc cần làm trước tiên là chỉnh đốn lại Đảng…' Nhớ lại, ngay trong những ngày tháng đầu tiên của chính thể mới, điều canh cánh lòng vị lãnh tụ của dân tộc cũng đã là làm sao để chỉnh đốn lại tư cách, đạo đức các công bộc.

'Việc làm trước tiên là chỉnh đốn lại...' - Ảnh 1

Ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập trên quảng trường Ba Đình, Hà Nội, chính thức khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Thế nhưng, chỉ hơn hai tuần sau, Bác Hồ đã phải đề cập tới việc “sửa đối các khuyết điểm khắp các phương diện”. Trong “Thư gửi các đồng chí tỉnh nhà” (tức tỉnh Nghệ An, quê Bác), vị lãnh tụ anh minh đã chỉ thẳng ra “những khuyết điểm to nhất” ở các địa phương. Đó là: khuynh hướng chật hẹp và bao biện; lạm dụng hình phạt; kỷ luật chưa đủ nghiêm; nguy cơ hủ hóa, “lên mặt làm quan cách mạng, hoặc là độc hành độc đoán, hoặc là dĩ công dinh tư”, “thậm chí dùng pháp công để báo thù tư”…

Và một tháng sau, Bác đã phải viết thư gửi cho ủy ban nhân dân các địa phương trong cả nước. Bức thư này đã được đăng trên Báo Cứu Quốc (tiền thân của Báo Đại Đoàn Kết) số 69, ra ngày 17/10/1945. Với tư cách người đứng đầu chính phủ, Bác đã xác định rõ nhiệm vụ của các công bộc trong chế độ mới: “Trong việc kiến thiết nước nhà, sửa sang mọi việc phải làm dần dần, không thể một tháng, một năm mà làm được hết. Song ngay từ bước đầu, chúng ta phải theo đúng phương châm. Chúng ta phải hiểu rằng, các cơ quan của chính phủ, từ toàn quốc cho đến các làng đều là đầy tớ của dân, nghĩa là để gánh việc chung cho dân, chứ không phải để đè đầu dân…” Và cũng ngay từ giai đoạn bình minh của chế độ mới, Bác Hồ đã kịp nhận ra những hiện tượng tiêu cực nảy sinh quá nhanh trong đội ngũ các công bộc. Và Bác đã nghiêm khắc chỉ ra hiện tượng “nhiều người phạm những lầm lỗi rất nặng nề”. Những lầm lỗi đó là gì? Theo Bác, một bộ phận không nhỏ trong đội ngũ các công bộc của chính thể Dân chủ Cộng hòa tuy mới ngồi vào vị trí của mình một thời gian ngắn, chưa kịp ấm chỗ, đã mắc phải 6 “lầm lỗi chính”.

Thứ nhất là phạm những hành vi “trái phép”, trị người, bắt người vì tư thù tư oán… Thứ hai là “cậy thế” cán bộ, coi khinh dư luận, không nghĩ đến dân, ngang tàng phóng túng muốn sao làm vậy… Thứ ba, “hủ hóa”, tham ô lãng phí của công, càng ngày càng xa xỉ, quên cả thanh liêm đạo đức: “Ông ủy viên đi xe hơi, rồi bà ủy viên, cho đến các cô các cậu ủy viên cũng dùng xe hơi của công. Thử hỏi, những hao phí đó, ai chịu?”. Lầm lỗi thứ tư mà nhiều công bộc đã mắc phải là thói “tư túng”, tức là “kéo bè, kéo cánh, bà con bạn hữu mình không tài năng gì cũng chức này chức nọ”, rồi loại bỏ những người tài đức chỉ vì họ không chịu hành xử như Hà Tín chui qua háng gã gác chợ… Lầm lỗi thứ năm: đó là “chia rẽ” hòng đục nước béo cò: “Bênh vực lớp này chống lại lớp khác, không biết làm cho các tầng lớp nhân nhượng với nhau, hòa thuận với nhau”, gây mâu thuẫn nội bộ, làm chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân. Lầm lỗi lớn thứ sáu: thói “kiêu ngạo”, coi khinh nhân dân, vác mặt làm “quan cách mạng”…

Và Bác kết luận:

“Những khuyết điểm trên, nhỏ thì làm cho dân chúng hoang mang, lớn thì làm cho nền đoàn kết lay động.

Chúng ta phải lập tức sửa đổi ngay,

Chúng ta không sợ có khuyết điểm,

Chúng ta chỉ sợ không có quyết tâm sửa đổi

Chúng ta phải lấy lòng “chí công vô tư”.

Chúng ta phải hiểu rõ và theo đúng chính sách của Chính phủ thì những khuyết điểm nói trên sẽ dễ sửa đổi và sự toàn dân đoàn kết sẽ càng vững vàng...”

Hơn bất cứ ai hết, Bác Hồ hiểu rằng việc trau dồi phẩm hạnh cho các công bộc không thể là một việc làm mang tính thời vụ mà phải trở thành một quy chế thường xuyên và lâu dài. Chính vì thế nên đó đã trở thành chủ đề chính trong rất nhiều bài nói chuyện và bài viết của Bác, cho tới ngày sau cuối của Người. Và những lời nhắc nhở và căn dặn của Bác về việc cán bộ đảng viên phải luôn luôn chú trọng tới việc tu dưỡng đạo đức đã được Bác đưa ra rất nhiều lần, trong những thời điểm khác nhau của cách mạng Việt Nam. Trong Thư gửi các đồng chí Bắc Bộ ngày 1/3/1947, Bác viết:

“Nếu một người sơ suất, một việc sơ suất là có thể hỏng việc to.

Vì vậy, chúng ta phải kiên quyết tẩy rửa những khuyết điểm sau đây:

a) Địa phương chủ nghĩa (“Chỉ chăm chú lợi ích của địa phương mình mà không nhìn đến lợi ích của toàn bộ. Làm việc ở bộ phận nào chỉ biết vun đắp cho bộ phận đó…”)

b) Óc bè phái (“Ai hẩu với mình thì dù nói không đúng cũng nghe, tài không có cũng dùng. Ai không hẩu với mình thì dù có tài cũng dìm họ xuống, họ phải mấy cũng không nghe…”)

c) Óc quân phiệt quan liêu (“Khi phụ trách ở một vùng nào thì như ông vua con ở đấy, tha hồ hách dịch hoạnh họe. Đối với cấp trên thì xem thường, đối với cấp dưới thì cậy quyền lấn át. Đối với quần chúng thì ra vẻ quan cách làm cho quần chúng sợ hãi…”)

d) Óc hẹp hòi (“Tư tưởng hẹp hòi thì hành động cũng hẹp hòi, thì nhiều thù ít bạn. Người mà hẹp hòi ít kẻ giúp. Đoàn thể mà hẹp hòi thì không thể phát triển.”)

e) Ham chuộng hình thức (“Việc gì cũng không xét đến kết quả thiết thực, cần kíp, chỉ nhằm về hình thức bề ngoài, chỉ muốn phô trương cho oai…”)

f) Làm việc lối bàn giấy (“Thích làm việc bằng giấy tờ thật nhiều. Ngồi một nơi chỉ tay năm ngón không chịu xuống địa phương kiểm tra công tác và để chỉ vạch những kế hoạch thi hành chỉ thị, nghị quyết của Đoàn thể cho chu đáo. Những chỉ thị, nghị quyết cấp trên gửi xuống địa phương có thực hiện được hay không, các đồng chí cũng không biết đến…”)

g) Vô kỷ luật, kỷ luật không nghiêm (“Nhiều nơi các đồng chí phạm lỗi nhưng không bị trừng phạt xứng đáng, có đồng chí bị hạ tầng công tác nơi này, đi nơi khác lại ở nguyên cấp cũ hay chỉ bị hạ tầng công tác theo hình thức, nhưng vẫn ở cấp bộ cũ làm việc. Có đồng chí đáng phải bị trừng phạt, nhưng vì cảm tình nể nang chỉ phê bình, cảnh cáo qua loa cho xong chuyện. Thậm chí có nơi còn che đậy cho nhau, lừa dối cấp trên, giấu diếm Đoàn thể…”)

h) Ích kỷ, hủ hóa... (“Có những đồng chí còn giữ óc địa vị, cố tranh cho được ủy viên này, chủ tịch kia… Có những đồng chí lo ăn ngon mặc đẹp, lo chiếm của công làm của tư, lợi dụng địa vị và công tác của mình mà buôn bán phát tài, lo việc riêng hơn việc công… Có những đồng chí hay có tính kiêu ngạo, tự mãn, cho mình là cựu chính trị phạm, là người của Mặt trận thì giỏi hơn, ai hết, ai cũng không bằng mình… Có những đồng chí còn giữ thói “một người làm quan cả họ được nhờ”, đem bà con , bạn hữu đặt vào chức này việc kia, làm được hay không mặc kệ…”)

Tháng 10/1947, trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” xuất bản tại chiến khu Việt Bắc, Bác nhấn mạnh: “Đảng không phải là một tổ chức để làm quan phát tài...” Là đảng viên, là cán bộ thì cần phải không ngừng rèn luyện đạo đức, chống lại mọi biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân. Bác viết: “Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân. Vì muốn giải phóng cho dân tộc, giải phóng cho loài người là một công việc to tát, mà tự mình không có đạo đức, không có căn bản, tự mình đã hủ hóa, xấu xa thì còn làm nổi việc gì?” Chính vì thế nên “Đảng phải chọn lựa những người rất trung thành và rất hăng hái, đoàn kết họ thành nhóm trung kiên lãnh đạo. Đảng phải luôn luôn tẩy bỏ những phần tử hủ hóa ra ngoài. Đảng phải giữ nghiêm kỷ luật từ trên xuống dưới...”.

Ngày 3/2/1969, bảy tháng trước khi đi vào cõi vĩnh hằng, trong một bài viết của mình, Bác Hồ vẫn còn đau đáu với việc đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân và lên án những phần tử mang danh cách mạng mà thoái hóa, biến chất: “Do cá nhân chủ nghĩa mà ngại gian khổ, khó khăn, sa vào tham ô, hủ hóa, lãng phí xa hoa. Họ tham danh trục lợi, thích địa vị quyền hành. Họ tự cao, tự đại, coi thường tập thể, xem khinh quần chúng, độc đoán, chuyên quyền. Họ xa rời quần chúng, xa rời thực tế, mắc bệnh quan liêu mệnh lệnh. Họ không có tinh thần cố gắng vươn lên, không chịu học tập để tiến bộ.

Cũng do chủ nghĩa cá nhân mà mất đoàn kết, thiếu tính tổ chức, tính kỷ luật, kém tinh thần trách nhiệm...”.

Những lời này của Bác, mang ra đọc ở hôm nay, thấy vẫn còn rất thời sự và vô cùng thấm thía!

Chính Nhân