Sai phạm tại Nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 1: Những lãnh đạo nào của Tập đoàn Dầu khí liên quan trách nhiệm?

Nguồn : Công Lý

Theo Kết luận Thanh tra của Bộ Công Thương do Bộ trưởng Trần Tuấn Anh ký, sai phạm trong thương vụ mua hơn 800 nghìn tấn than liên quan đến trách nhiệm của lãnh đạo Tập đoàn Dầu khí Việt Nam PVN. Từ sự việc cũng đặt ra nhiều câu hỏi khác.

Vai trò của ông Nguyễn Quốc Khánh trong những văn bản chỉ đạo

Ngày 26 tháng 8 năm 2015, Thủ tướng Chính phủ có  Chỉ thị 21/CT-TTg về tăng cường công tác quản lý Nhà nước đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh than. Theo chỉ thị trên, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo: Phê duyệt biểu đồ cấp than cho sản xuất điện từ nguồn than trong nước do Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam và Tổng công ty Đông Bắc sản xuất và chỉ đạo Tập đoàn Dầu khí Việt Nam mua than trong nước cho sản xuất điện từ hai đơn vị này.

Tuy nhiên sau đó, Bộ Công Thương, PVN, PV Power và nhiều đơn vị khác đã không thực hiện nghiêm túc Chỉ thị trên.

Sai pham tai Nha may nhiet dien Vung Ang 1: Nhung lanh dao nao cua Tap doan Dau khi lien quan trach nhiem? - Anh 1

Tháng 1-2016 ông Nguyễn Quốc Khánh được bổ nhiệm Chủ tịch PVN

nhưng đã thiếu trách nhiệm trong quán triệt chỉ thị 21 của Thủ tướng Chính phủ

Tại kết luận thanh tra của Bộ Công Thương, phần liệt kê các văn bản chỉ đạo, điều hành cho thấy con đường dẫn đến thương vụ bán than 1500 tỷ đồng trái phép này liên quan đến nhiều lãnh đạo và những chỉ đạo khác thường.

Theo đó, sự việc khởi đầu từ một đề nghị của PV Power. Ngày 22 tháng 01 năm 2015, PV Power gửi Tập đoàn Công văn số 186/ĐLDK-TM về Hợp đồng mua bán than phục vụ vận hành thương mại NMNĐ Vũng Áng 1 năm 2015, trong đó PV Power báo cáo một số điểm tồn tại liên quan đến tiếp nhận, bốc dỡ than tại nhà máy cũng như tình hình đàm phán Hợp đồng mua bán than năm 2015 với Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), đồng thời kiến nghị PVN về giải pháp cấp than cho vận hành thương mại khi chưa ký được hợp đồng với TKV.

Sau văn bản trên, lãnh đạo PVN, thời điểm đó trực tiếp là ông Nguyễn Quốc Khánh, Tổng giám đốc PVN đã ký nhiều văn bản chưa đúng chỉ đạo của Thủ tướng. Cụ thể:

Ngày 21 tháng 3 năm 2015, PVN có Công văn số 1778/DKVN-TMTT đồng ý để Ban QLDA làm việc với Công ty Hoành Sơn về cung cấp than cám 5aHG cho NMNĐ Vũng Áng 1 cho đến khi đạt được thỏa thuận với TKV cung cấp 100% than cám 5aHG đáp ứng yêu cầu tiêu chuẩn, kỹ thuật của Hợp đồng EPC.

Ngày 09 tháng 4 năm 2015, PVN có Công văn số 2317/DKVN-TMTT giao Ban QLDA triển khai ký kết và chịu trách nhiệm thực hiện Hợp đồng mua bán than phục vụ vận hành NMNĐ Vũng Áng 1 đáp ứng các tiêu chuẩn than cám 5aHG với giá cả cạnh tranh. Cho phép Ban QLDA ký kết hợp đồng với Công ty Hoành Sơn để mua bổ sung than phục vụ vận hành NMNĐ Vũng Áng 1 năm 2015 với khối lượng tối đa 300.000 tấn).

Sau khi có Chỉ thị số 21/CT-TTg ngày 11 tháng 9 năm 2015, PVN ban hành Văn bản số 6286/DKVN-TMTT báo cáo Bộ Công Thương về tình hình cung cấp than cho NMNĐ Vũng Áng 1 tuy nhiên, Văn bản không đề cập đến việc đã mua bán than với Công ty Hoành Sơn.

Ngày 06 tháng 11 năm 2015, PVN (ông Nguyễn Quốc Khánh - Tổng Giám đốc) có Công văn số 7834/DKVN-TMTT yêu cầu Ban QLDA khẩn trương đàm phán Hợp đồng mua bán than năm 2016 với TKV, đồng ý đề xuất của Ban QLDA ký Phụ lục bổ sung hợp đồng mua than với Công ty Hoành Sơn. Sau đó, Ban QLDA và Công ty Hoành Sơn đã ký Phụ lục số 02 và 04 mua bổ sung 600.000 tấn than, thực hiện đến hết quý II/2016 là thực hiện không đúng Chỉ thị số 21/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Văn bản số 10951/BCT-TCNL ban hành ngày 23 tháng 10 năm 2015 của Bộ Công Thương.

Ông Nguyễn Vũ Trường Sơn có bị “cuốn theo chiều gió”?

Đầu năm 2016, khi ông Khánh đã được bổ nhiệm Chủ tịch PVN, ông Nguyễn Vũ Trường Sơn làm Tổng giám đốc nhưng ông Sơn cũng không rà soát, quán triệt chỉ thị 21 của Thủ tướng dẫn đến PVN tiếp tục “cuốn theo chiều gió” của những sai phạm.

Ngày 19 tháng 5 năm 2016, thực hiện yêu cầu của Tổng cục Năng lượng - Bộ Công Thương tại Công văn số 1181/TCNL-CNT, PVN có Công văn số 2942/DKVN-TMTT ngày 19 tháng 5 năm 2016 báo cáo Bộ Công Thương về tình hình thực hiện nhiệm vụ theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Chỉ thị số 21/CT-TTg. Tuy nhiên, điều đáng đặt câu hỏi là trong báo cáo này, PVN đã không báo cáo trung thực, đầy đủ việc mua than của Công ty Hoành Sơn là không đúng tinh thần của Chỉ thị số 21.

Không dừng ở đó, sai phạm còn tiếp diễn khi ngày 17 tháng 11 năm 2016, PVN có Công văn số 7305/DKVN-TMTT gửi PV Power về việc cung cấp than cho NMNĐ Vũng Áng 1, yêu cầu PV Power sớm triển khai đàm phán và hoàn thành việc ký hợp đồng mua bán than năm 2017 với TKV trong tháng 12 năm 2016, đồng thời cân đối nhu cầu, thực hiện phương án mua than phù hợp với cơ sở hạ tầng và công tác tiếp nhận than cho Nhà máy.

Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ ra PVN sai phạm những gì?

Trong bản kết luận, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh đã chỉ ra nhiều sai phạm của lãnh đạo PVN.

PVN đã đồng ý cho Ban QLDA đàm phán, ký hợp đồng mua bán than với Công ty Hoành Sơn khi chưa xem xét kỹ về nguồn gốc than của Công ty Hoành Sơn theo Thông tư số 14/2013/TT-BCT ngày 15 tháng 7 năm 2013 và Thông báo số 346/TB-VPCP ngày 26 tháng 08 năm 2014 của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải là không đúng quy định.

Mặt khác, sau khi có Chỉ thị số 21/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh than, PVN vẫn ban hành văn bản chỉ đạo Ban QLDA ký hợp đồng tiếp tục mua than của Công ty Hoành Sơn là trái quy định với Chỉ thị số 21/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Ngày 09 tháng 4 năm 2015, PVN có văn bản số 2317/DKVN-TMTT cho phép Ban QLDA ký kết hợp đồng với Công ty Hoành Sơn để mua bổ sung than phục vụ vận hành NMNĐ Vũng Áng 1 năm 2015 với khối lượng tối đa 300.000 tấn). Tuy nhiên, quá trình đàm phán, ký kết hợp đồng, PVN không báo cáo Bộ Công Thương theo hướng dẫn tại Văn bản số 299/TB-VPCP ngày 12 tháng 8 năm 2013 của Văn phòng Chính phủ về việc kiểm điểm tình hình thực hiện nhập khẩu than.

PVN đã đồng ý cho Ban QLDA đàm phán, ký hợp đồng mua bán than với Công ty Hoành Sơn khi chưa xem xét kỹ về nguồn gốc than của Công ty Hoành Sơn theo Thông tư số 14/2013/TT-BCT ngày 15 tháng 7 năm 2013 và Thông báo số 346/TB-VPCP ngày 26 tháng 08 năm 2014 của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải.

PVN cũng có dấu hiệu vi phạm Luật Đấu thầu, “tiền trảm hậu tấu” trong thương vụ lớn tới 1500 tỷ đồng nhưng chỉ chọn duy nhất nhà thầu Hoành Sơn. Kết luận Thanh tra chỉ ra: Việc lựa chọn nhà thầu cung cấp than (Công ty Hoành Sơn) cho NMNĐ Vũng Áng 1 thiếu khách quan do PVN ban hành Quyết định số 8010/QĐ-DKVN ngày 14 tháng 12 năm 2016 về việc Quy định về mua sắm hàng hóa, dịch vụ để đảm bảo tính liên tục cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và mua sắm nhằm duy trì hoạt động thường xuyên của Công ty mẹ PVN chậm so với quy định tại Khoản 2 Điều 3 Luật đấu thầu số 43/2013/QH13, đồng thời không đảm bảo đầy đủ căn cứ quy định cho Ban QLDA thực hiện ký kết Hợp đồng mua bán than số 122/VQPP-HS/04-2015/VA1 với Công ty Hoành Sơn ngày 16 tháng 4 năm 2015.

Phó thủ tướng từng chỉ đạo: Không làm được thì thay

Qua những thông tin trên cho thấy, nổi lên trách nhiệm của các ông Nguyễn Quốc Khánh, Nguyễn Vũ Trường Sơn trong vụ việc. Đặc biệt là vai trò của ông Nguyễn Quốc Khánh trong việc tham mưu cho lãnh đạo Bộ và ký hàng loạt văn bản trái với chỉ đạo của Thủ tướng, báo cáo không trung thực...

Kết luận thanh tra của Bộ Công Thương đã chỉ rõ: Theo phân cấp quản lý tổ chức, triển khai kiểm điểm trách nhiệm và có hình thức xử lý kỷ luật đối với tập thể và cá nhân liên quan đến việc không thực hiện đúng chỉ đạo của Thủ tướng tại Chỉ thị số 21/CT-TTg, Văn bản số 10951/BCT-TCNL và Quyết định số 5964/QĐ-BCT của Bộ Công Thương.

Tuy nhiên đến nay, vẫn chưa thấy Tập đoàn Dầu khí Việt Nam PVN kiểm điểm, kỷ luật bất kỳ tập thể, cá nhân nào liên quan đến sự việc, kể cả hai ông có tên trên.

Cũng liên quan đến xử lý trách nhiệm của cán bộ, không riêng gì với dự án nhiệt điện Vũng Áng 1, trong việc xử lý 12 Dự án chậm tiến độ, kém hiệu quả thuộc ngành Công Thương, PVN cũng nổi lên là đơn vị chậm trễ, thiếu trách nhiệm và yếu kém nhất trong điều hành, khắc phục những hạn chế. Chiều 5/7 vừa qua, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ đã chủ trì cuộc họp về xử lý 12 Dự án và phê bình nghiêm khắc lãnh đạo Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam. Phó Thủ tướng khẳng định, nếu thời gian tới Tập đoàn này không chuyển biến thì Chính phủ sẽ có biện pháp mạnh, ai không làm được thì thay.

Sai pham tai Nha may nhiet dien Vung Ang 1: Nhung lanh dao nao cua Tap doan Dau khi lien quan trach nhiem? - Anh 2

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ đặt ra những câu hỏi gay gắt đối với ông Nguyễn Vũ Trường Sơn

Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý tới các dự án yếu kém của Tập đoàn Dầu khí như: Nhà máy xơ sợi Đình Vũ ngày càng xấu đi, thậm chí còn vướng vào kiện tụng đến giờ tòa tuyên là đã thua kiện. Tàu 104.000 tấn đã chỉ đạo gần 1 năm nay chưa bàn giao được...

Ông Nguyễn Vũ Trường Sơn - Tổng Giám đốc Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PVN) - cho biết, hiện các dự án của PVN đang “hết sức khó khăn cả về đầu tư và thị trường”.

Phó Thủ tướng hỏi Tổng Giám đốc PVN: Tại sao dự án đạm Ninh Bình dừng sớm hơn, tình trạng kỹ thuật kém hơn nhiều mà họ có chuyển biến, còn các dự án của PVN thì không “nhúc nhích”? Các anh có làm được không? Không có chuyện “nếu” ở đây. Nhà nước không hỗ trợ, không cấp thêm vốn nữa. Trường hợp không khởi động lại được thì chuyển sang phương án cho bán đấu giá công khai!

Tổng Giám đốc PVN “ngập ngừng” trả lời: “Báo cáo Phó Thủ tướng, song song với việc này chúng em cũng chỉ đạo định giá hiện trạng để báo cáo xin phương án".

Phó Thủ tướng tiếp lời: Các anh có phân công cụ thể ai phụ trách dự án nào hay không? Tại sao cùng khó khăn như thế mà các đơn vị khác họ làm được còn các anh thì không làm được? Làm được hay không làm được thì các anh nói cho rõ, ai là người chịu trách nhiệm ở đây? Anh Sơn hay là ai? Nhà máy ở Dung Quất, tôi vào đó kiểm tra hồi trước Tết âm lịch các anh nói là chạy lại dễ như trở bàn tay, nhưng nay đã 6 tháng trôi qua có thấy nhúc nhíc gì không?

Sau khi Phó Thủ tướng nói, ông Nguyễn Vũ Trường Sơn cho biết PVN đang quyết tâm cho các nhà máy hoạt động trở lại. Với nhà máy Dung Quất, song song với các phương án sản xuất kinh doanh thì phải tính toán nâng công suất thì mới hiệu quả và PVN đang làm quyết liệt.

Tới đây, Phó Thủ tướng “truy” tiếp: Kế hoạch của các anh là bao giờ khởi động? Tổng Giám đốc PVN hứa đến quý I/2018.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ phê bình nghiêm khắc đối với lãnh đạo Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam. Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương tổ chức họp riêng với Tập đoàn Dầu khí quốc gia và làm rõ trách nhiệm cụ thể của tường người,xử lý thông thường không được thì sẽ có những biện pháp mạnh hơn nữa, ai không làm được thì thay. “Do các đồng chí không chịu làm. Không nói chung chung nữa vì càng nói càng không làm được đâu. Cả Quốc hội, Chính phủ rồi toàn dân bức xúc mà lãnh đạo Tập đoàn làm như không phải việc của mình”, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ gay gắt.

Thế nhưng đến nay, không chỉ riêng dự án nhiệt điện Vũng Áng mà các dự án khác trong 12 dự án vẫn không thể làm rõ  trách nhiệm, xử lý cán bộ liên quan để khắc phục những hạn chế phải chăng vì nhiều “nhạy cảm” mà lãnh đạo Tập đoàn Dầu khí Việt Nam không giải quyết được.

Có lẽ đây cũng là thời điểm cần có một cuộc đại phẫu, làm rõ trách nhiệm của lãnh đạo PVN và nguyên lãnh đạo PVN, không để những “khối u” ở đơn vị kinh tế đầu tàu của đất nước thêm trầm kha hơn nữa.

Hồng Quang Nam