Quản lý việc sản xuất, kinh doanh giống cây lâm nghiệp tự phát còn nhiều khó khăn

Nguồn : Thanh Hóa

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh giống cây lâm nghiệp tự phát; hàng năm, cung cấp ra thị trường hàng triệu cây giống chưa được kiểm soát, gây ảnh hưởng đến chất lượng gỗ trồng rừng sản xuất.

Quản lý việc sản xuất, kinh doanh giống cây lâm nghiệp tự phát còn nhiều khó khăn - Ảnh 1

Sản xuất giống cây lâm nghiệp tự phát tại xã Minh Sơn (Triệu Sơn).

Tìm hiểu tại các xã Hợp Thắng và Minh Sơn (Triệu Sơn) là một trong những địa phương sản xuất, kinh doanh giống cây lâm nghiệp nhiều nhất trên địa bàn tỉnh. Với lợi thế về đất đai, thổ nhưỡng phù hợp cho việc sản xuất giống cây lâm nghiệp lại có trạm giống cây lâm nghiệp của Công ty CP Giống cây lâm nghiệp Thanh Hóa đóng trên địa bàn. Nhiều hộ dân nơi đây tự đầu tư làm vườn ươm giống cây, cung cấp cây giống cho người dân. Không chỉ phục vụ nhu cầu trồng rừng các địa phương trong tỉnh, mà còn xuất bán cho các thương lái vận chuyển đi nơi khác tiêu thụ. Tuy nhiên các hộ dân ươm giống cây lâm nghiệp tự phát tại đây chưa thực hiện các thủ tục xin cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất cây giống theo quy định... phần lớn các hộ dân chủ yếu tự mày mò ươm giống theo kinh nghiệm chứ không được tập huấn về kỹ thuật ươm. Đa số các chủ vườn vào vụ ươm cây giống thuê lao động địa phương về đóng bầu, gieo hạt giống khi nào cây đủ kích thước thì xuất bán chứ cũng không có cơ quan nào kiểm tra, chứng nhận đủ tiêu chuẩn xuất vườn. Ông Nguyễn Tiến Lực, Phó Chủ tịch UBND xã Hợp Thắng (Triệu Sơn), cho biết: Hiện trên địa bàn xã có khoảng 200 hộ sản xuất, kinh doanh giống cây lâm nghiệp. Các hộ chủ yếu là sản xuất nhỏ lẻ, tự phát tận dụng diện tích vườn tạp và một phần đất chuyển đổi từ đất màu, tự mua hạt giống về ươm, sản xuất theo kinh nghiệm, ươm mãi thành quen, khó bảo đảm chất lượng cây giống. Hàng năm, bình quân mỗi hộ sản xuất và bán ra thị trường khoảng 5 đến 6 vạn cây giống lâm nghiệp. Hiện đầu ra của cây giống bấp bênh, không có thị trường ổn định, nhiều hộ trồng nhưng cây giống quá tuổi không xuất vườn được phải hủy bỏ.

Do nhu cầu về giống cây lâm nghiệp cao, nhiều hộ dân ở các địa phương dù chưa được ngành chức năng cấp giấy phép hoạt động vẫn tự tổ chức sản xuất, kinh doanh giống. Theo tìm hiểu tại các huyện Triệu Sơn, Nông Cống, Như Thanh, Như Xuân, Lang Chánh... phần lớn các cơ sở do các hộ dân tự phát làm vườn ươm sản xuất giống cây keo lai, xoan, lát... Trong khi cây giống của các cơ sở có giấy phép phải đủ các điều kiện về chất lượng cây giống, như: Nguồn giống hạt, chiều cao, đường kính, không sâu bệnh và thân cây không cong vênh. Qua tìm hiểu giống cây keo lai ở các vườn ươm tự phát chỉ có giá khoảng 350 đồng đến 400 đồng/cây, còn ở các vườn ươm có giấy chứng nhận tiêu chuẩn xuất vườn có giá từ 800 đồng đến 1.000 đồng/cây. Vì vậy, khách hàng của các cơ sở sản xuất tự phát khá đông, phần lớn là những hộ trồng rừng sản xuất quy mô nhỏ. Thực tế này cho thấy, mức thiệt hại mà các cơ sở sản xuất giống cây lâm nghiệp tự phát gây ra là không nhỏ, thế nhưng để chấn chỉnh tình trạng này thì không dễ. Theo quy định, các cơ sở sản xuất, kinh doanh giống cây lâm nghiệp phải có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, được Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh cây giống, cây được xác nhận xuất xứ, nguồn gốc... đơn vị, cá nhân vi phạm sẽ bị xử phạt theo quy định. Tuy vậy, việc kiểm tra, xử lý còn gặp nhiều khó khăn do người dân lãng tránh, không hợp tác. Lý giải việc này, nhiều chủ hộ sản xuất, kinh doanh giống cây lâm nghiệp thẳng thắn cho biết, thủ tục xin phép rườm rà nên ngại thực hiện. Một số hộ còn lo ngại sau cấp phép sẽ phải thực hiện kiểm tra, kiểm định chất lượng sau mỗi mùa vụ, tốn kém nhiều chi phí.

Hiện trên địa bàn tỉnh có 25 cơ sở sản xuất, kinh doanh giống cây trồng lâm nghiệp có đăng ký hoạt động cung ứng giống cho khách hàng trong và ngoài tỉnh. Hàng năm, các cơ sở này sản xuất được 17,2 triệu giống cây lâm nghiệp các loại. Đây chỉ là một số ít cơ sở sản xuất, kinh doanh giống cây lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh được các ngành có liên quan kiểm soát chặt chẽ từ nguồn gốc hạt giống đến quy trình ươm giống và xuất vườn.

Việc sản xuất, kinh doanh cây giống tự phát không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý, việc trồng cây từ giống trôi nổi, không bảo đảm chất lượng gỗ rừng trồng còn để lại nhiều hệ lụy, làm phát tán sâu bệnh gây thiệt hại cho người trồng rừng.

.Bài và ảnh: Lê Hợi