Cần xử lý nghiêm các doanh nghiệp không trồng rừng thay thế

Nguồn : Nhân Dân

Để bảo đảm công tác quản lý và phát triển rừng, Chính phủ đã có quy định các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân khi được phép chuyển đổi đất rừng sang mục đích khác phải có trách nhiệm trồng rừng thay thế hoặc nộp tiền trồng rừng thay thế, tuy nhiên, tại một số địa phương vẫn còn những chủ dự án cố tình chây ỳ chưa hoàn thành nghĩa vụ này; trong khi các cơ quan có trách nhiệm lại tỏ ra lúng túng trong việc xử lý những sai phạm...

Dự án Nhà máy thủy điện Thác Giềng (Bắc Cạn) đến nay chưa nộp tiền trồng rừng thay thế.

Nhiều doanh nghiệp cố tình chây ỳ

Cùng với sáu dự án thủy điện đang triển khai thi công, trên địa bàn tỉnh Hà Giang còn có 215 điểm mỏ khai thác 28 loại khoáng sản khác nhau. Hiện có 54 điểm mỏ đã được UBND tỉnh và Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp giấy phép cho hơn 40 doanh nghiệp khai thác, chế biến khoáng sản. Theo báo cáo của Chi cục Lâm nghiệp tỉnh, từ năm 2002 đến nay, có 18 dự án thủy điện và 30 dự án khai thác khoáng sản phải có nghĩa vụ lập phương án trồng rừng thay thế. Tuy nhiên, việc lập phương án và thực hiện kế hoạch trồng rừng thay thế ở nhiều dự án vẫn chưa được thực hiện nghiêm túc. Ðến nay, toàn tỉnh mới chỉ có 20 dự án đã lập phương án và được phê duyệt trồng rừng thay thế, còn 10 dự án chưa lập phương án. Các chủ đầu tư dự án khai thác khoáng sản "phớt lờ" các văn bản chỉ đạo, đôn đốc của ngành chức năng, cố tình chây ỳ việc lập phương án trồng rừng thay thế. Hơn thế nữa, trong số các dự án đã lập phương án và được phê duyệt kế hoạch trồng rừng thay thế cũng mới chỉ có 13 dự án thực hiện việc trồng rừng với diện tích hơn 280 ha, đạt 49% so kế hoạch. Công ty TNHH Mỏ địa chất Hà Giang đầu tư dự án khai thác Mangan tại thôn Tiến Thành, xã Ngọc Minh, huyện Vị Xuyên có diện tích rừng phải trồng thay thế theo chỉ tiêu của tỉnh giao là 62 ha. Công ty này đã lập kế hoạch trồng rừng thay thế và được tỉnh phê duyệt phương án vào năm 2014. Huyện Vị Xuyên cũng đã bố trí đủ quỹ đất cho công ty trồng rừng thay thế, tuy nhiên, đến nay chưa có diện tích rừng nào được trồng. Nguyên nhân là sau khi được tỉnh giao kế hoạch trồng rừng năm 2014, phía công ty lại đề nghị xin nộp tiền vào Quỹ bảo vệ và phát triển rừng của tỉnh và được UBND tỉnh chấp thuận với tổng số tiền phải nộp là hơn 1,9 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến nay, công ty cũng chưa nộp tiền như cam kết.

Bắc Cạn là tỉnh có tỷ lệ che phủ rừng cao nhất nước, do vậy, việc thi công các công trình xây dựng cơ bản, khai thác, chế biến khoáng sản rất dễ tác động tới rừng. Tuy nhiên, thời gian qua, việc trồng rừng thay thế của các dự án chưa được thực hiện đầy đủ. Các chủ đầu tư, doanh nghiệp lựa chọn hình thức nộp tiền trồng rừng thay thế nhưng phần lớn chây ỳ không nộp dù số tiền không lớn. Từ năm 2013, UBND huyện Na Rì thi công các công trình mở mới đường Nà Ngòa, Pác Liềng; đường Nà Pịet đến Pác Khuổi Pịet; san lấp mặt bằng Trường mầm non xã Hữu Thác phải trồng thay thế hơn 0,3 ha rừng. Tổng số tiền trồng rừng thay thế chỉ hơn 21 triệu đồng nhưng đến nay số tiền này vẫn chưa được nộp. Công ty TNHH Phúc Lộc xây trạm trộn bê-tông tác động tới gần 0,5 ha rừng, đến nay vẫn chưa đóng góp hơn 24 triệu đồng tiền trồng rừng thay thế theo quy định. Công ty CP Sông Ðà Bắc Cạn xây dựng Nhà máy Thủy điện Thác Giềng phải trồng thay thế hơn 7 ha rừng cũng chưa nộp hơn 470 triệu đồng tiền trồng rừng thay thế. Phó Giám đốc Quỹ Phát triển đất, rừng và bảo vệ môi trường tỉnh Bắc Cạn Mông Quốc Hùng cho biết, từ năm 2013 đến nay, tổng số tiền trồng rừng thay thế các chủ đầu tư phải nộp là hơn 8,5 tỷ đồng, nhưng đến thời điểm này mới thu được hơn 3,6 tỷ đồng. Ðơn vị đã thường xuyên đôn đốc, nhắc nhở việc nộp tiền nhưng nhiều đơn vị viện đủ lý do để chây ỳ nhiều năm không nộp. Theo ngành lâm nghiệp tỉnh Lào Cai, đến nay, trên địa bàn vẫn còn nhiều chủ dự án chưa hoàn thành nghĩa vụ trồng rừng thay thế theo quy định. Toàn tỉnh hiện có tới 66 dự án thủy điện và công trình khác, chiếm 826 ha đất rừng, nhưng mới có rất ít chủ đầu tư trực tiếp trồng rừng thay thế. Ðến nay, Quỹ bảo vệ và phát triển rừng của tỉnh mới thu được hơn 35 tỷ đồng, còn lại một số dự án được UBND tỉnh phê duyệt từ năm 2016 nhưng vẫn chưa nộp tiền trồng rừng thay thế, với tổng số tiền là hơn tám tỷ đồng…

Cần xử lý nghiêm

Chính phủ đã ban hành Nghị định 157/2013/NÐ-CP quy định về hành vi vi phạm, hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi vi phạm hành chính, thẩm quyền xử phạt và thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính về quản lý rừng, phát triển rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâm sản. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng đã ban hành Thông tư 23/2017/TT-BNNPTNT quy định về trồng rừng thay thế khi chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác. Theo đó, việc quản lý, thực hiện trách nhiệm trồng rừng thay thế được thực hiện theo nguyên tắc chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng; có phương án trồng rừng thay thế được cấp có thẩm quyền phê duyệt với diện tích ít nhất bằng diện tích rừng chuyển sang mục đích khác; hoặc chứng từ nộp tiền trồng rừng thay thế. Bên cạnh đó, chủ đầu tư dự án phải tự tổ chức trồng rừng thay thế hoặc hoàn thành nghĩa vụ nộp tiền để trồng rừng thay thế theo quy định. Chủ đầu tư tự tổ chức trồng rừng thay thế phải có diện tích đất chưa có rừng được Nhà nước giao, cho thuê để trồng rừng theo quy định của pháp luật. Kinh phí trồng rừng thay thế được xác định trong tổng mức đầu tư của dự án; đơn giá trồng rừng thay thế do UBND cấp tỉnh quyết định. Tuy vậy, tại nhiều địa phương, việc quản lý các chủ dự án hoàn thành nghĩa vụ trồng rừng thay thế hiện đang gặp những khó khăn, vướng mắc. Theo Phó Chi cục trưởng Lâm nghiệp tỉnh Hà Giang Ðinh Thị Hà, trong tỉnh có nhiều chủ dự án khai thác khoáng sản chưa thực hiện nghiêm việc trồng rừng thay thế. Nguyên nhân là do hoạt động khai thác khoáng sản trong những năm gần đây trên địa bàn tỉnh cầm chừng do giá khoáng sản thấp, sản phẩm không tiêu thụ được, dẫn đến một số doanh nghiệp phá sản, tạm dừng hoạt động. Cũng có nhiều dự án xin cấp phép khai thác khoáng sản nhưng không hoạt động. Việc đôn đốc, quản lý công tác trồng rừng thay thế của ngành chức năng cũng gặp rất nhiều khó khăn, một số doanh nghiệp hiện nay không liên lạc được do đã thay đổi trụ sở, hoặc đã chuyển nhượng dự án cho công ty khác. Hằng năm, Chi cục Lâm nghiệp tỉnh đều gửi công văn đôn đốc đến các doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ trồng rừng thay thế. Tuy nhiên, rất ít doanh nghiệp có báo cáo phản hồi.

Một trong những nguyên nhân dẫn đến việc các dự án tại một số địa phương chây ỳ trong việc trồng rừng thay thế còn do chế tài xử phạt vi phạm hành chính về trồng rừng thay thế còn thấp, chưa đủ răn đe. Ðến nay, nhiều doanh nghiệp chậm trồng rừng thay thế nhưng chưa có bất kỳ doanh nghiệp nào bị phạt. Bên cạnh đó, theo một số nhà quản lý, việc xử phạt các doanh nghiệp này còn nhiều vướng mắc vì liên quan tới các văn bản quy định khác của Trung ương và góc độ quản lý dự án của các bộ, ngành chưa có sự thống nhất, triệt để. Chi cục Lâm nghiệp các tỉnh là đơn vị trực tiếp tham mưu, giúp tỉnh thực hiện công tác quản lý việc trồng rừng thay thế, tuy nhiên, việc cấp phép quản lý và khai thác khoáng sản lại không thuộc thẩm quyền của ngành lâm nghiệp. Ðể địa phương thu hồi giấy phép nếu các chủ đầu tư cố tình chây ỳ, không thực hiện nghĩa vụ trồng rừng thay thế, theo quy định hiện nay lại cần có ý kiến của các bộ, ngành liên quan. Do vậy, cần sớm bổ sung chế tài xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi chậm lập phương án trồng rừng thay thế, đồng thời tăng mức xử phạt vi phạm tương ứng với mức kinh phí trồng rừng thay thế được duyệt theo tiến độ của từng năm. Bên cạnh đó, bộ, ngành có liên quan khi cấp phép cho các dự án cần quy định rõ điều kiện thực hiện đối với các chủ đầu tư như tác động môi trường, bồi thường đất đai, cây trồng lâm nghiệp… để nâng cao trách nhiệm của các doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm hiệu quả công tác quản lý, phát triển rừng theo chỉ đạo của Nhà nước.

Thanh tra Chính phủ vừa công bố Quyết định số 742/QĐ-TTCP để tiến hành thanh tra việc thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản tại các tỉnh: Lai Châu, Hà Giang, Tuyên Quang, Cao Bằng, Bắc Cạn, Yên Bái. Đồng thời, đề nghị UBND các tỉnh có liên quan phối hợp, phân công đầu mối bố trí thời gian, sắp xếp lịch làm việc, tạo điều kiện để đoàn thanh tra hoàn thành nhiệm vụ…

Thanh tra Chính phủ vừa công bố Quyết định số 742/QĐ-TTCP để tiến hành thanh tra việc thực hiện pháp luật về bảo vệ môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản tại các tỉnh: Lai Châu, Hà Giang, Tuyên Quang, Cao Bằng, Bắc Cạn, Yên Bái. Đồng thời, đề nghị UBND các tỉnh có liên quan phối hợp, phân công đầu mối bố trí thời gian, sắp xếp lịch làm việc, tạo điều kiện để đoàn thanh tra hoàn thành nhiệm vụ…

Bài và ảnh: Vũ Thành, Tuấn Sơn, Khánh Toàn