Bệnh nhân sau phẫu thuật đường tiêu hóa: Vết thương khó lành vì kiêng khem quá mức

Nguồn : Gia Đình Mới

'Bệnh nhân sau phẫu thuật đường tiêu hóa cần được nuôi ăn qua đường tiêu hóa càng sớm càng tốt để bảo vệ niêm mạc ruột, tăng chức năng miễn dịch và giúp cho cơ thể không bị suy kiệt', bác sĩ Đinh Thị Kim Liên, Nguyên Giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng, Bệnh viện Bạch Mai khuyến cáo.

Hậu quả của việc kiêng kem quá mức

Trao đổi với Gia Đình Mới về vấn đề dinh dưỡng cho người bệnh sau phẫu thuật đường tiêu hóa, bác sĩ Đinh Thị Kim Liên nhấn mạnh ‘việc bỏ qua vấn đề dinh dưỡng là một sai lầm mà rất nhiều bệnh nhân phẫu thuật đường tiêu hóa mắc phải.

Bệnh nhân sau phẫu thuật đường tiêu hóa: Vết thương khó lành vì kiêng khem quá mức - Ảnh 1

Bác sĩ Đinh Thị Kim Liên, Nguyên Giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng, Bệnh viện Bạch Mai

Tôi đã từng điều trị cho một bệnh nhân sau phẫu thuật tiêu hóa có chế độ dinh dưỡng không hợp lý dẫn đến cơ thể gầy gò, suy kiện.

Bệnh nhân này đã từng phải phẫu thuật điều trị bệnh đường tiêu hóa. Sau phẫu thuật, người bệnh ăn rất ít, kiêng khem nhiều loại thực phẩm dẫn đến táo bón.

Vì bệnh nhân không đi ngoài được nên bác sĩ chỉ định thụt cho bệnh nhân vài lần. Đến khi ra viện, tình trạng táo bón của bệnh nhân vẫn tiếp diễn và người nhà vẫn tiếp tục thụt cho người bệnh liên tục, nhưng phân không ra và gây ảnh hưởng đến tiêu hóa.

Tình trạng táo bón kéo dài làm người bệnh gầy yếu, thiếu chất, sức khỏe suy kiệt, tính nết khó chịu, hay cáu gắt… Sau đó, người bệnh đã đến nhờ tôi tư vấn dinh dưỡng để cải thiện sức khỏe.

Sau khi hỏi bệnh sử và chế độ dinh dưỡng của người bệnh mới biết, khẩu phần ăn của bệnh nhân này sau phẫu thuật quá ít nên không có gì để tạo ra phân, làm hệ tiêu hóa hoạt động không hiệu quả và không thể tống phân ra ngoài.

Tôi đã phân tích và tư vấn cho người bệnh biết rằng, tình trạng sức khỏe của người bệnh không phải do táo bón. Do đó, đừng có dùng thuốc kích thích hoặc dùng cách thụt, vì sẽ gây hại cho hệ tiêu hóa.

Cách tốt nhất là ăn tăng khối lượng, với đa dạng thực phẩm mới cải thiện được tình trạng. Việc ăn tăng lên và bổ sung thêm dinh dưỡng thì hệ tiêu hóa mới có thể hoạt động bình thường và bệnh nhân mới có thể đi ngoài bình thường được.

Bên cạnh đó, thực tế thăm khám tôi cũng gặp nhiều trường bệnh nhân sau phẫu thuật đường tiêu hóa vì dinh dưỡng không tốt làm cho vết mổ lâu lành, nhiễm trùng, sức khỏe suy kiệt và lâu được xuất viện.

Và điểm sai lầm chung của các bệnh nhân này là chỉ quan tâm đến thuốc điều trị mà bỏ qua vấn đề dinh dưỡng, tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.

Bệnh nhân sau phẫu thuật đường tiêu hóa: Vết thương khó lành vì kiêng khem quá mức - Ảnh 2

Bệnh nhân sau phẫu thuật đường tiêu hóa cần được nuôi ăn qua đường tiêu hóa càng sớm càng tốt để bảo vệ niêm mạc ruột. Ảnh minh họa Cần được nuôi ăn sớm để bảo vệ niêm mạc ruột

Đối với bệnh nhân phẫu thuật đường tiêu hóa, chế độ dinh dưỡng trước và sau phẫu thuật đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Bởi theo bác sĩ Kim Liên, trước khi phẫu thuật bao giờ cũng phải quan tâm đến vấn đề dinh dưỡng để người bệnh có sức khỏe tốt nhất thực hiện cuộc phẫu thuật.

Đồng thời, việc bổ sung dinh dưỡng trước phẫu thuật cũng giúp người bệnh khỏe mạnh sau khi thực hiện cuộc phẫu thuật. Và quá trình bổ sung dinh dưỡng cũng cần tăng cường vitamin và khoáng chất, giúp tăng sức đề kháng cho cơ thể.

Bác sĩ Kim Liên cũng khuyến cáo, người bệnh sau phẫu thuật đường tiêu hóa cũng cần được nuôi ăn qua đường tiêu hóa sớm để bảo vệ niêm mạc ruột, khoảng từ 24 – 72 giờ sau phẫu thuật đường tiêu hóa.

Lý giải về vấn đề này, bác sĩ Liên cho biết: ‘Bình thường sau 8 tiếng phẫu thuật, nhu động ruột non đã có và ruột vẫn hoạt động được. Khi đó, chúng ta có thể đưa thức ăn vào cơ thể người bệnh và người bệnh có thể hấp thu được.

Bệnh nhân sau phẫu thuật đường tiêu hóa: Vết thương khó lành vì kiêng khem quá mức - Ảnh 3

Bình thường sau 8 tiếng phẫu thuật, nhu động ruột non đã có và ruột vẫn hoạt động được

Cùng với đó, các loại dịch tiết ra từ hệ thống tiêu hóa mỗi ngày rất nhiều, khoảng 7 – 8 lít/ngày. Khi hệ thống tiêu hóa bị cắt đi một phần, các loại dịch này vẫn tiết ra và lưu thông trong ruột nên vẫn có thể tiêu hóa thức ăn.

Vậy nên, sau phẫu thuật đường tiêu hóa thì phải tiến hành nuôi đường tiêu hóa sớm. Nếu chúng ta nuôi muộn, tức là đưa thức ăn vào đường tiêu hóa muộn thì tế bào ruột sẽ chết và không kích thích được sự phát triển của tế bào ruột. Ngược lại, nếu đưa thức ăn vào sớm sẽ kích thích sự phát triển của tế bào ruột, giúp tế bào ruột phát triển hơn.

Điều này được hiểu đơn giản là, cái gì sử dụng đến thì nó mới hoạt động tốt, cái gì không dùng đến nó sẽ tự tiêu dần đi.

Ngoài ra, khi người bệnh không ăn vào thì men tiêu hóa tiết ra sẽ kém đi, do đó làm chức năng ruột suy giảm. Vì vậy mà bác sĩ dinh dưỡng chúng tôi khuyến khích là phải nuôi ăn sớm, khoảng từ 24 – 72 giờ sau phẫu thuật đường tiêu hóa’.

Tuy nhiên, cho ăn sớm không có nghĩa là sau khi mổ 24 – 72 giờ cho người bệnh ăn đầy đủ các loại thực phẩm và số lượng nhiều như người bình thường. Nguyên nhân là do đường tiêu hóa của người bệnh đang bị tổn thương nên không thể hấp thu như người bình thường được.

Cách tốt nhất là phải cho đường tiêu hóa thích nghi dần dần sau phẫu thuật bằng việc cho người bệnh ăn ít một, cho ăn lỏng, dễ tiêu hóa, chỉ khoảng 20 – 50ml/bữa.

Trong quá trình nuôi ăn đường tiêu hóa vẫn phải duy trì nuôi dưỡng tĩnh mạch 1 – 2 ngày đầu sau phẫu thuật.

Bởi, mục tiêu cho ăn qua đường tiêu hóa lúc này là để bảo vệ niêm mạc ruột, tăng sức đề kháng của ruột, chống nhiễm khuẩn, giảm thời gian điều trị, giúp cho chức năng sinh lý phát triển bình thường. Sau đó, lượng thức ăn sẽ tăng lên, đặc dần lên, đủ năng lượng và chuyển sang nuôi dưỡng tiêu hóa hoàn toàn.

Bệnh nhân sau phẫu thuật đường tiêu hóa: Vết thương khó lành vì kiêng khem quá mức - Ảnh 4

Người nhà bệnh nhân cần được chỉ dẫn để biết cách chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật cho đúng và đảm bảo dinh dưỡng

Thói quen sai lầm hay mắc phải khi chăm sóc người bệnh

- Cách nấu ăn cho người bệnh của người dân Việt thường là dùng nước của thực phẩm như nước thịt, nước xương, nước rau củ, nấu cháo với một chút gạo…, cách làm này là không đủ năng lượng cho người bệnh.

Thay vì chỉ dùng nước của thực phẩm, hãy nghiền phần cái ra, cho người bệnh ăn cả nước và cái để đủ dinh dưỡng.

- Chúng ta đang quan tâm đến thuốc điều trị bệnh mà bỏ qua vấn đề dinh dưỡng, bổ sung vitamin và khoáng chất, dẫn đến người bệnh bị suy dinh dưỡng.

- Chú trọng đến số lượng mà không quan tâm đến chất lượng bữa ăn. Chỉ nghĩ người bệnh ăn một bát, nhưng một bát đó có những gì, có đủ dinh dưỡng không thì rất ít người quan tâm.

- Để người bệnh kiêng khem quá nhiều dẫn đến thiếu thụt dinh dưỡng và ảnh hưởng sức khỏe.

Linh Ly